40 JAAR EDITIONS OF CONTEMPORARY MUSIC

Hoe ga ik dit veelzijdige label ooit recht doen? Er zullen niet veel mensen zijn die zowél de experimentele jazz, als de impressionistische improvisatielandschappen, als de grensoverschrijdende wereldmuziek, als de new-yorkse avant-garde, de hemelse klassieke muziek, als de hedendaagse gecomponeerde muziek kunnen waarderen. Als er één iemand is voor wie dat geldt, dan is dat waarschijnlijk Manfred Eicher. De man die het gezicht van het label heeft bepaald, en die door de jaren heen als producer de kwaliteit van het label bewaakte. Want al is de muzikale output nog zo divers, die kwaliteit is in alle opzichten de constante factor. De onberispelijke uitvoeringen, ongeëvenaarde opnamekwaliteit, de hoesontwerpen, de kwaliteit van het vinyl (toen dat nog aan de orde was) – werkelijk elk detail ademt kwaliteit. En Respect. Het is waarschijnlijk dat laatste waardoor veel artiesten van het eerste uur het label door de jaren heen trouw zijn gebleven.
Er zijn kniesoren die die kwaliteit verwarren met oppervlakkigheid en die de goedverzorgde releases afdoen als coffeetable releases. Maar die critici hebben zich overduidelijk nooit écht in het label verdiept, want hoewel de muziek op ECM weinig gemeen heeft met gruizige lo-fi rock & roll (en veel opnamen in een kerk worden gemaakt) zal voor iedere oprecht geïnteresseerde duidelijk zijn dat het label juist bijzonder veel avontuur én diepgang te bieden heeft.
In feite heeft ECM door de jaren heen vrijwel geen concessies gedaan en is zij haar uitgangspunten altijd trouw gebleven. Het zijn in het algemeen geen hapklare eenvoudige brokken die de luisteraar worden voorgeschoteld, maar desondanks spreekt de muziek van het label (gelukkig) een groot aantal mensen aan. In moeilijke tijden kon het label zich handhaven doordat er altijd een paar peilers waren die voor de broodnodige omzet zorgden. The Köln Concert bijvoorbeeld: de dubbelaar met Keith Jarrett’s kenmerkende pianoimprovisaties, groeide al snel na de release uit tot een veelgevraagd standaardwerk – net als veel van de gelijksoortige opvolgers overigens. Ook Pat Metheny had al aardig wat ECM titels op zijn naam staan voordat hij bekend werd door zijn samenwerking met David Bowie. En laten we vooral ook Arvo Pärt niet vergeten! In 1984 besloot ECM een nieuwe muzikale wereld aan te boren: die van de ‘gecomponeerde muziek’: klassieke zowel als hedendaags. De eerste release onder de ECM New Series noemer was Arvo Pärt's Tabula Rasa. Een standaardwerk van de man die al snel zou uitgroeien tot een van de invloedrijkste hedendaagse componisten.
ECM maakt er ook een gewoonte van om heilige huisjes te verbouwen zonder ze omver te schoppen. Op de jubileumrelease Officium (1994) bijvoorbeeld, zong het gerenommeerde Hilliard Ensemble de sterren uit de hemel terwijl saxofonist Jan Garbarek daar op (tot dan toe ongebruikelijke wijze) dwars doorheen improviseerde. Het resultaat : een standaardwerk dat tot op heden niet is geëvenaard. Een soortgelijke, maar nog wat extremere verbintenis verscheen dit jubileumjaar in de vorm van "Being Dufay", waarop tenor John Potter muziek van Guillaume Dufay vertolkt tegen een muzikale achtergrond van de electronische muziek van Ambrose Field. Een prachtig voorbeeld van de bruggen die ECM weet te bouwen (al zal het voor velen ook nét een brug te ver zijn). Zo’n label in een paar woorden beschrijven is dus een onmogelijke taak. Het heeft geen zin om mijn persoonlijke hoogtepunten te noemen. Hoe mooi ik het werk van Jon Hassell, Nils Petter Molvaer, Anouar Brahem, Stephan Micus, Eleni Karaindrou, David Darling, en niet te vergeten Arvo Pärt ook vind ( Spiegel im Spiegel, op Alina( 1999) is en blijft voor mij een van de ontroerendste minimale composities ooit) - uiteindelijk zegt dat meer over mijn persoonlijke smaak dan over het ECM label.
Veel beter: ga gewoon zelf op onderzoek. Het wordt je nu gemakkelijk gemaakt, want in dit jubileumjaar zijn vrijwel alle ECM titels goed verkrijgbaar en aantrekkelijk geprijsd. Aan de hand van de bezetting en van de consequent doorgevoerde lay-out en belettering zul je al snel herkennen welk soort ECM muziek het best bij je past. Voor wie er zelf voor open staat zullen er letterlijk en figuurlijk vele werelden open gaan.

PvC

Tip: Er is een speciale (duitstalige) jubileum site te vinden hier, met daarop onder andere een gedetailleerd overzicht van alle releases, gerangschikt per jaar.